Yeni Bir Yerde Uyduğumuz da Beynimiz Yarı Yarıya Uyanık Kalıyor.

Bir arkadaşınızda veya otelde kaldıysanız ya da kampa gittiyseniz büyük olasılıkla ertesi güne gözleriniz kan çanağına dönmüş halde, yorgun argın uyanırsınız. Yatakta fırıl fırıl döndüğünüzü anımsamasanız da muhtemelen ertesi gün kendinizi yorgun hissedersiniz. Çünkü alışkanlıklardan kolay vazgeçemiyoruz. Yeni bir mekânda uyuduğumuzda beynimiz hayatta kalma moduna geçiyor, sadece yarısı devre dışı kalıyor ve yarım – kürelerden birisi diğerinden daha “uyanık” oluyor. Bu olguyu keşfeden Brown Üniversitesi’nden bilim insanları, beynimizin tuhaf sesler yaklaştığında bir anda uyanıp ayağa fırlayabilmemiz için böyle yaptığını öne sürüyor. Ekibin bulguları Current Biology dergisinde yayımlandı. Uykuyu araştıran uzmanlar, insanlardaki İlk Gece Etkisini (İngilizce kısaltması FNE) uzunca bir süredir düzenli bir uyku bozukluğu olarak görüyor ama nasıl işlediğini tam olarak kavrayamıyordu. Uyku uzmanı Masako Tamaki ve meslektaşları bu durumun sebebini bulmayı kendilerine görev edindiler. Gelişmiş sinir görüntüleme tekniklerinden faydalanarak uykuda olan bir dizi beyni dikkatlice analiz ettiler. Ne ilginçtir ki uyuyan beyinlerde asimetrik uyku etkinliği kalıpları buldular. Beynin bir yarımküresi uyurken diğeri sadece uyukluyordu.

Bu yarımküre de tümüyle uyanık değildi ancak diğerine göre çok daha etkindi; hatta dış uyaranlara tepki veriyordu. Çalışmaya katılan deneklerden FNE yaşayanlar “olağan dışı” sesler karşısında irkilerek uyandılar. Örneğin, bir kapı gıcırdadığında ya da bir hayvan bağırdığında. Çoğu denek için, açıklanamayan nedenlerden ötürü beynin sol yarısı gece bekçisi rolüne soyunmuştu. Bu türden bir uyku hayvanlar alemindeki başka yaratıklarda da görülüyor. Araştırmanın eş yazarlarından Yuka Sasaki yaptığı bir açıklamada, “Deniz memelilerinin ve kimi kuşların tek yarımküreli uyku sergilediğini yani beynin bir yarımküresinin uykuda, diğerinin uyanık olduğunu biliyoruz,” diyor. Okyanusta dolaşan balinalar ve yunuslar uyku sırasında tehlikelere karşı savunmasız olduklarından, gafil avlanmamak için beyinlerinin bir yarısıyla uyuyorlar. “Balinalarda ki ve yunuslardaki sistemin minyatür bir benzeri bizim beynimizde de olabilir,” diyor Sasaki. Bu bilgiyle donanmış uyku uzmanları söz konusu mekanizmayı kapatmanın bir yolunu bulmayı umuyorlar. Özellikle de sıkça yolculuk yapan ve sürekli bu durumda uyuyan insanlar için. Fakat Sasaki’ye göre bu insanların söz konusu özelliği kendi kendine kapatması da mümkün. “İnsan beyni çok esnek” diyor araştırmacı.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir